توصیه های بهداشتی جهت رعایت در زنبورستانهای مبتلاء به نوزما
.jpg)
لازم است همواره در زنبورستان تعدادی کندوی خالی وجود داشته باشد تا پس از ضد عفونی قبل از فصل تولید، به تدریج جایگزین کندوهای دارای جمعیت شوند.
1- ضد عفونی شان ها بوسیله اسید استیک 80 درصد:
این کار به شکل زیر انجام خواهد گرفت:
· یک کندو را بر روی زمین قرارداده و در آن را بردارید.(عکس شماره1)
· یک طبقه حاوی شان هایی که باید ضد عفونی شوند را روی در کندوی مورد نظر قرار دهید. (عکس 2و3)
· یک تکه پارچه یا پنبه را روی قابها بگذارید.
· حدود 150 سی سی اسید استیک 80 درصد را روی پارچه مذکور بریزید.(عکس شماره4)
· برای ضد عفونی شان های بیشتر طبقات حاوی شان هایی که باید ضد عفونی شوند را یک به یک روی طبقه قبلی قرار داده روی آن یک پارچه جاذب گذاشته و به همان میزان اسید استیک 80% می ریزیم . می توان برای ایجاد فضای بیشتر بین هر دو طبقه یک نیم طبق هم قرار داد.(عکس شماره5 و 6)
· چینش طبقات را تا جائی که امکان نگهداری طبقات روی هم باشد تکرار نمائید و در نهایت در طبقه ی آخری را بگذارید. . (عکس شماره7). بهتر است این مجموعه در پناه یک دیوار قرار داده شود
· مجموعه مذکور را به مدت یک هفته به همان حالت رها کنید.
· بعد از مدت زمان فوق قطعات را از هم جدا نموده و قابها را به مدت 14 روز در معرض هوای آزاد قرار دهید.
2- ضد عفونی بدنه داخلی کندوها:
این کار به شکل زیر انجام خواهد گرفت:
· مواد چسبیده به سطح کندوها را کاملاً بتراشید.
· تکه ای پارچه جاذب را در داخل آن قرار دهید.
· مقدار 150 سی سی اسید استیک 80 درصد را روی پارچه مذکور بریزید.(عکس شماره8)
· درب کندو را ببندید.
· کندوی مذکور را به مدت یک هفته به حال خود رها نمائید.
· بعد از مدت زمان فوق درب کندو را باز کرده و به مدت 14 روز در معرض هوای آزاد قرار دهید.
· تبصره: شستشوی مناسب کندو و قرار دادن آن در معرض هوای آزاد برای خشک شدن قبل و بعد از عملیات ضد عفونی می تواند موثر باشد.
.
3- انتقال جمعیت بیمار به قابهای غیر آلوده:
این روش به شکل زیر انجام می پذیرد:
· ملکه را به همراه یک قاب حاوی تخم در وسط قابهای استریل قرار دهید.(عکس شماره9و10برداشت قاب دارای ملکه را از کندوی اولیه نشان می دهد.)
· یک شبکه(پنجره) ملکه را روی کندوی حاوی باقیمانده تخم ها قرار داده و طبقه ای که قاب حاوی ملکه به همراه قابهای استریل شده در آن قرار دارد را روی آن بگذارید. (عکس شماره11 و 12)
· دریچه پرواز طبقه پائینی را مسدود نموده و دریچه طبقه فوقانی را باز کنید.
توجه: جهت انجام انتقال جمعیت به شان های استریل شده باید از طبقه دارای دریچه استفاده کرد.
· پس از یک الی دو روز ملکه شروع به تخم گذاری در قابهای استریل می کند. بعدا شان غیر استریل قرار داده شده در وسط کندوی بالا به طبقه پایین انتقال می یابد. پس از سه هفته کندوی پایینی برداشته شده و استریل می شود. طی این مدت عفونت از شان های کهنه به شان های استریل انتقال نمی یابد چرا که اسپورها در توده های خشک مدفوع روی قابها وجود داشته و توسط پاهای زنبوران انتقال پیدا نمی کند.
توصیه های مدیریتی:
1-کلنی هایی با ملکه های دارای قابلیت تخم گذاری مناسب نگهداری نمایید. کلنی آماده شده برای زمستان گذرانی باید جمعیت خوبی از زنبوران جوان داشته باشد.
2-مطمئن شوید که در فصل پائیز در کلنی ها ذخائر کافی از گرده با پروتئین بالا وجود داشته باشد.تامین گرده در ماههای پایانی سال کمک زیادی به کاهش نوزما می کند.
3-اطمینان حاصل شود که کندوهای آماده شده برای زمستان ذخایر مناسبی از عسل داشته باشند.
4-کندوها را در ماههای سرد سال درمعرض نور آفتاب قراردهید. زنبورستان خود را در مناطقی با دسترسی به هوای مناسب گذاشته و آنها را از وزش بادهای سرد محافظت کنید.
توجه : در مناطق مرطوب مسئله تهویه در کندوها اهمیت بیشتری دارد لذا تعبیه سوراخ های بیشتر و باز گذاشتن سوراخ پرواز درفصول با رطوبت بالا موثر خواهد بود.همچنین در مناطق مرطوب قرار دادن کندوها در ارتفاع 30 سانتی متری زمین توصیه می گردد.
5-کندوها را درجاهای سایه دار سرد و نم دار قرار ندهید. تحقیقات نشان می دهد که سطح آلودگی با نوزما در یک کلنی می تواند با قرار دادن کندو در محل نورگیر خورشید( جایی که بیشترین نور آفتاب به آنجا خورده و کمترین باد سرد می وزد) از حدود 85% تا صفر کاهش پیدا کند.
6-کلنی هایی که زمستان گذرانی می کنند را در حداقل فضای کندو جا دهید باچنین عملی زنبوران تجمع پیدا کرده و در نتیجه گرم می شوند. طبقاتی که موردنیاز زنبوران نیست را بردارید.
7-از دستکاری بیش از اندازه کندوها ( باز کردن ، دستکاری شان ها ، تغذیه و جابجایی کلنی ) اجتناب کنید چرا که باعث استرس درکلنی می گردد.
8-ترجیحاً جهت آبشخور و همچنین تغذیه زنبوران از آبهای راکد استفاده نشود. زیرا ممکن است آلوده به زنبوران مرده و مدفوع زنبوران آلوده باشد.
9- توجه نمایید که تعداد زنبورهایی که درهنگام عملیات مدیریتی ( که معمولاً درکندوها اعمال می شود) له می شوند به حداقل برسد. زیرا زنبوران نظافت چی می توانند از این طریق موجب انتشار عفونت شوند.
10- شان های کهنه و سیاه را به منظور کاستن از میزان اسپورها ، همه ساله جایگزین کنید.
توجه: توصیه می شود کلیه شان ها هر دوسال یکبار تعویض شوند.
توصیه های عمومی:
11- سعی شود کلنی های دارای کاهش جمعیت قبل از بازرسی ، نمونه برداری و اطمینان از سلامت با کلنی های دیگر ادغام نشوند.
12- از عسل وگرده جمع آوری شده از کندوهای بیمار به هیچ عنوان در تغذیه کندوهای دیگر استفاده نشود. همچنین هیچگاه از عسل و گرده خریداری شده از زنبورستان های مبتلا ویا ناشناس جهت تغذیه کندوها استفاده نکنید.
13- همواره اقدام به تغذیه کلنی های ضعیف نموده و احتمال غارت آنها را کاهش دهید.
14- همواره در زنبورستان از بروز غارت جلوگیری نمایید.
15- تجهیزات زنبورداری باید بعد از هر عملیات زنبورداری ضد عفونی شوند.
16- اهرم مورد استفاده را پس از پایان کار توسط شعله ضد عفونی نمایید.
17- - کندوهای با رنگهای متفاوت را در فاصله مناسب کنار یکدیگر قرار دهید. این اقدام از گمراهی زنبوران در برگشت به کندوهای اصلی خواهد کاست.
درمان دارویی:
الف – داروی فوماژیلین :
داروی اختصاصی موجود در بازار برای درمان عفونت نوزما ، فوماژیلین می باشد. لیکن به دلیل احتمال ایجاد باقی مانده دارویی در بسیاری از کشورها تنها بر اقدامات مدیریتی جهت کنترل بیماری توصیه شده است. لذا تاکید می گردد تنها در موارد ی که وجود عفونت در آزمایشات مورد تائیدقرار گیرد ، استفاده از فوماژیلین در زمان توقف تولید عسل مجاز می باشد. همچنین در صورتی که در آزمایشات تعداد اسپورهای موجود در هر زنبور بالاتر از یک میلیون باشد باید اقدام به درمان نمود.
روشی که توسط شرکت سازنده در خصوص مصرف داروی فوماژیلین توصیه شده است به شرح ذیل می باشد:
یک گرم از پودر یک ساشه حاوی 25 میلی گرم ماده مؤثره فوماژیلین است. فوماژیلین دارو ی فصلی بوده و دوبار در سال در اوایل پاییز و بهار مصرف می گردد.
درمان پاییزه:
درفصل پاییز دارو به شکل شربت خوراکی تهیه و تجویز می شود. یک ساشه 50 گرمی به دولیتر آب ولرم افزوده و به هم می زنیم. و سپس مقدار 50 لیتر شربت ( دوقسمت شکر + یک قسمت آب ) که خنک شده است را به آن افزوده و کاملاً مخلوط و مصرف می نمائیم. شربت 4 مرتبه وهر مرتبه یک لیتر به فاصله 7 روز خورانده شود.
توجه: فوماژیلین نسبت به حرارت حساس می باشد. لذا هنگام تهیه از مصرف آب داغ و شربت گرم خودداری نمائید.
درمان بهاره:
در فصل بهار و درعفونت های شدید، دارو به شکل پودر خوراکی یا اسپری مایع مصرف می گردد. به یک ساشه 50 گرمی مقدار یک کیلوگرم پودر قند نرم شده افزوده و مخلوط نموده سپس به تدریج 17 کیلوگرم پودر قند نرم شده افزوده و کاملاً مخلوط می نمائیم.
مقدار مصرف برای هر کندو 3 کیلوگرم می باشد. به طوری که روزانه مقداری از پودر قند حاوی دارو بر روی قسمت فوقانی قابهای کندو پاشیده می شود.
طرز تهیه و مصرف دارو به شکل اسپری مایع به شرح ذیل است:
به یک ساشه 50 گرمی مقدار 2 لیتر آب ولرم افزوده و سپس 15 لیتر شربت ( دو قسمت شکر + یک قسمت آب ) خنک شده به آن اضافه کرده خوب مخلوط نموده و اسپری کنید. در عفونت های شدید پس از دو روز درمان راتکرار نمائید.
توجه مهم:
1-در زمان شهد آوری از مصرف دارو خودداری کنید.
2-شربت یا پودر خوراکی را تازه و به اندازه نیاز تهیه نموده و درب ظرف را بسته نگاه دارید.
تبصره :
بنا به اظهار برخی از زنبورداران استفاده از سرکه سیب با ترکیب 25سی سی در 75سی سی شربت یک به یک به صورت خوراکی یا اسپری در کنترل نوزما موثر بوده است.