بیماری تب خونریزیدهنده كریمه ـ كنگو
پی شیوع بیماری تب خونریزیدهنده کریمه ـ کنگو که یک عفونت ویروسی قابل انتقال بین انسان و حیوان است سازمان دامپزشکی کشور در اطلاعیهای ضمن بررسی تاریخچه این بیماری نحوه مقابله با آن را تشریح کرده است.
در پی شیوع بیماری تب خونریزیدهنده كریمه ـ كنگو كه یك عفونت ویروسی قابل انتقال بین انسان و حیوان است سازمان دامپزشكی كشور در اطلاعیهای ضمن بررسی تاریخچه این بیماری نحوه مقابله با آن را تشریح كرده است.
این بیماری یك مشكل و نگرانی عمده بهداشت عمومی، در بیش از 30 كشور جهان در سه قاره آفریقا و شرق اروپا با طیف وسیع و مختلف آب وهوایی و اقلیمی است. براساس مستندات تاریخی سابقه آن حداقل به 10 قرن پیش برمیگردد. در كتاب ذخیره خوارزمشاه اثر شاگرد ابوعلی سینا جوزجانی به آن اشارات مفصلی شده است و دامنه گسترش آن در آسیای غربی، علایم بالینی و درمان را مفصلا توضیح داده است.
اولین مستندات مربوط به CCHF در عصر جدید در كشور ما به سال 1348 شمسی برمیگردد كه یك پایاننامه MPH مربوط به مطالعه همهگیری شناسایی تب كریمه ـ كنگو در منطقه سراب آذربایجان شرقی روی جمعیت انسانی و دامی مطالعه كرده است. در سال 1378 بیماری در انسان درشهركرد به اثبات رسید.
علائم بالینی در انسان در ابتدا با شروع تب خود را نشان میدهد و متعاقبا سردرد، درد مفاصل، درد پشت، معده درد، استفراغ، خونریزی از بینی، خونریزی زیر جلدی و به عبارتی سندرم خونریزی دهنده كشنده با درصد مرگ و میر تا 50 درصد خود را نشان میدهد. ویروس به میزبان (انسان و سایر پستانداران و شترمرغ) از طریق خونخواری كنههای آلوده منتقل میشود. علاوه بر گزش كنهها انسان میتواند از طریق تماس مستقیم با خون، ترشحات و بافتهای انسان و بیمار و یا دام آلوده دچار عفونت و بیماری شود.
از سال 1945 میلادی كه برای اولین بار در شبه جزیره كریمه در قاره اروپا، بیماری و عفونت شناسایی و تعریف شد تاكنون كانونهای جهانی جدیدی در سه قاره مورد اشاره بروز كرده است. همچنین در مناطقی كه قبلا بیماری رخ داده است، پس از مدتها كانونهای حادث شده است، به عبارت دیگر به معنی كامل، تب خونریزیدهنده كریمه ـ كنگو یك بیماری ویروسی نو پدید و بازپدید قابل انتقال بین انسان و حیوان در سطح جهان است.
ویروس عامل بیماری در یك چرخه كنه ـ مهرهداران ـ كنه كه در حال گردش است و عامل بیماری از طریق تخم كنههای آلوده به نسلهای بعدی كنه انتقال مییابد و همچنین نوزادان غیر آلوده كنه با خونخواری از میزبان آلوده میتوانند ضمن كسب آلودگی، آن را به مراحل بعدی سیر تكاملی كنه انتقال دهند.
بسیاری از پستانداران در مرحله ویرمی(حضور ویروس در خون) میتوانند ویروس را به كنهها انتقال دهند. پستانداران كوچك، مانند خرگوش به وسیله كنههای نابالغ آلوده میشوند، میتوانند به عنوان میزبان تكثیركننده ویروس اهمیت ویژهای را به خود اختصاص دهند. در صورت گزش نشخواركنندگان اهلی مانند گاو، گوسفند و بز توسط كنه آلوده، فاز ویرمی(حضور ویروس در خون) به مدت یك هفته گزارش شده است. اكثر گونههای پرندگان در برابر عفونت مقاومند ولی در شتر مرغ آلوده شده از طریق كنه، ویروس در خون به مدت 4-1 روز و در اندامهای احشایی بیش از پنج روز گزارش شده است ضمنا دامهای آلوده فاقد علائم بالینی مشخص هستند و دوره آلودگی كوتاه است(حدود یك هفته كه پس از آن این دامها در مقابل آلودگی با ویروس ایمن میشوند.)
تشخیص سریع بیماری احتمالی موفقیت پاسخ درمانی را بالا می برد و مهمترین اصل در كاهش تلفات انسانی است.
سایر اقدامات راهبردی و تاكتیكی دیگر برای محدودسازی یا كاهش كنترل CCHF شامل آموزش اختصاصی پزشكان، كاركنان بهداشتی بیمارستان، دامپزشكان، آگاهی رسانی به مسئولیت بخش سیاسی و اجرایی كشور، اطلاعرسانی عمومی از طریق رسانههای گروهی، آموزش و ترویج عمومی برای گروههای آسیب پذیر نظیر پرسنل بهداشتی و پرستاری و پرسنل دامپزشكی، دامداران، سلاخان و كاركنان كشتارگاهی، كشتار دامها در كشتارگاههای مجاز و صنعتی، نگهداری لاشه حداقل به مدت 24 ساعت و آلایش خوراكی به مدت 48 ساعت در برودت یخچالی، جلوگیری از هرگونه كشتار دام خارج از كشتارگاه و یا خرید گوشت فاقد مهر دامپزشكی، بهسازی دامداریهای سنتی، مبارزه با كنههای ناقل در دامداریهای نواحی آلوده و كانونهای فعال بیماری است.