دی اكسین ، تهدیدی جدید برای صنعت طیور ( بخش نخست
دیوکسین ها از جمله آلاینده های محیطی میباشند . این مواد شیمیایی متعلق به گروهی موسوم به (( دوازده کثیف )) میباشند . این گروه از مواد شیمیایی خطرناکی تشکیل شده اند و از دسته آلاینده های ماندگار میباشند . امروزه نگرانی ها از وارد شدن این دسته از مواد به بدن انسان افزایش یافته است . دلیل آن نیز سمی بودن این گروه از مواد میباشد .
علیرضا گائینی ، سردبیر خبرنامه بین المللی دامپزشكان ایران زمین :دیوكسین ارگانها و سیستمهای مختلف بدن را تحت تاثیر قرار میدهد . بر اساس تحقیقات به عمل آمده این نكته به اثبات رسیده است كه بدن انسانها در برابر ورود مقادیر اندك دی اكسین مقاومت میكند و عارضه ایی را بروز نخواهد داد . این ماده به دلیل خاصیت پایداری شیمیایی خود عمری دراز داشته و به طور عمده در بافتهای چربی بدن ذخیره میشود و طی مدت زمانی طولانی جذب میگردد .
دانشمندان بر این باورند كه نیمه عمر دیوكسین در بدن بین 7 تا 11 سال میباشد . دیوكسین در طبیعت نیز وجود دارد و از اینرو احتمال ورود آن به زنجیره های غذایی دور از ذهن نخواهد بود . اما بر اساس برآوردهای صورت پذیرفته توسط سازمانهایی چون سازمان جهانی بهداشت ، مقادیر این ماده شیمیایی در جیره های مصرفی توسط دام و طیور اندكی بالاتر از میزان قابل قبول است .
نام شیمیایی دیوكسین 2,3,7,8- tetrachlorodibenzo para dioxin ( TCDD ) میباشد . دیوكسین ها نیز به خانواده ایی از مواد شیمیایی اطلاق میگردد كه به ساختار شیمیایی polychlorinated dibenzo paradioxins (PCDDs) و polychlorinateddibenzofurans (PCDFs) شباهت داشته باشند . این در حالیست كه انواع PCB ها نیز با توجه به خصوصیات شیمیایی سمی خود از خانواده دی اكسین ها محسوب میشوند . در حال حاضر ، بیش از 419 نوع ماده شیمیایی شبیه و مرتبط با دی اكسین ها شناسایی شده اند اما در این میان ، تنها سی نوع از مواد شیمیایی یاد شده ، خواص سمی دارند و از بین آنها نیز ، TCDD بیشترین خواص سمی را دارا میباشد .
دیوكسین ها عمدتا در فرآندهای صنعتی پدید می آیند . اما محققین بر این باورند كه برخی از رخدادهای طبیعی در محیط زیست نیز میتوانند سبب تولید این مواد شیمیایی گردند . از جمله این پدیده ها میتوان به فوران های آتش فشانها و آتش سوزی جنگل ها اشاره نمود . این مواد شیمیایی مضرر ، تولیدات ناخواسته ایی هستند كه در حین ساخت طیف گسترده ایی از مواد مختلف همانند سفید كننده های كلره ، خمیر كاغذ و همچنین برخی علف كشها و آفت كشها ، پدید می آیند .
در شرایط حال حاضر كره زمین ، سوزاندن زباله ها در شرایط نامناسب بزرگترین مجرمان تولید دی اكسین در طبیعت میباشند . در این میان نیز ضایعات بیمارستانی ، سهم بزرگی از تولید دی اكسین و ورود آن به چرخه های مختلف زیستی را بر دوش می كشد . امروزه فناوری های نوین این امكان را فراهم نموده است كه با حداقل تولید گازهای گلخانه ایی و موادی زیان بخش چون دی اكسین ، انواع زباله ها سوخته شوند .
اگر چه شكل گیری دیوكسین است محلی است ، ولی توزیع آن جهانی است . این ماده شیمیایی در سراسر جهان وجود دارد . تحقیقات وسیعی در سراسر جهان بر روی نحوه انتشار این ماده خطرناك صورت پذیرفته است . محققین ، بالاترین سطح این تركیبات را در خاك، مواد غذایی به خصوص محصولات لبنی ، گوشت، ماهی و صدف یافته اند . این در حالیست كه به نظر میرسد سطح انتشار این ماده در گیاهان و آب و هوا به مراتب كمتر از موارد یاد شده میباشد .
همچنین مقادیر بسیار بالایی از این ماده در زباله ها و روغنهای صنعتی مبتنی بر PCB یافت شده است . دفع دراز مدت این مواد در طبیعت و ذخیره آن در محیط زیست میتواند سبب آلودگی زنجیره غذایی و در نهایت ، انسان گردد . سازمانهای جهانی بر این باورند كه این قبیل ضایعات و زباله ها بایستی با شرایطی خاص و دماهای بسیار بالا منهدم گردند تا خطری را متوجه محیط زیست نكنند .
ادامه دارد ...